🌿 කොතලහිඹුටු (Kothalahimbutu) 🌿
දේශීය ඖෂධීය දැනුම
කොතලකෙමිය ලෙසද හැඳින්වෙන කොතලහිඹුටු (Salacia reticulata) යනු පඳුරක් ලෙස වර්ධනය වන, දැඩි කඳක් සහිත කාෂ්ඨීය වැලකි.
- කඳ: අළු පැහැයට හුරු සුදු පැහැයක් ගනී. හරස්කඩ කැපූ විට පැහැදිලිව පෙනෙන වලයාකාර වෛරම් දැකිය හැකි අතර, මෙම ලක්ෂණය හේතුවෙන් කඳ යොදාගෙන කෝප්ප සහ ජොග්ගු වැනි භාණ්ඩ නිපදවනු ලබයි.
- පත්ර: ඉලිප්සාකාර හෝ අණ්ඩාකාර හැඩයෙන් යුක්ත සම්මුඛව පිහිටන පත්ර වේ. උඩ පෘෂ්ඨය දිලිසෙන සුළු වන අතර, යට පෘෂ්ඨයේ ඇති කැපී පෙනෙන ජාලාභ නාරටි වින්යාසය මගින් මෙය අනෙකුත් Salacia විශේෂ වලින් වෙන්කර හඳුනාගත හැකිය.
- මල් සහ ඵල: කක්ෂීය පුෂ්ප මංජරියක හටගන්නා මල් කොළ පැහැයට හුරු කහ පැහැතිය. ඵලය රළු පොත්තක් සහිත ගෝලාකාර අෂ්ටිලයක් වන අතර, ඉදුණු පසු දීප්තිමත් රෝස සහ තැඹිලි පැහැයක් ගනී. ඵලයේ නටුව සම්බන්ධ වන ස්ථානයේ ඇති නෙරුම මගින් ද මෙය අනෙක් හිඹුටු වර්ග වලින් වෙන්කර හඳුනාගත හැක.
ප්රධාන ඖෂධීය ගුණ
Hippocrateaceae උද්භිද කුලයට අයත් මෙම වටිනා ශාකය දියවැඩියා රෝගය සඳහා සාර්ථකව යොදාගත හැකි බව පර්යේෂණාත්මකව තහවුරු කර තිබේ.
- විෂමේහ, ආමවාත, චර්ම රෝග, ප්රමේහ සහ වණ සඳහා ප්රතිකාර කිරීමේදී ශාකයේ මුල්, පොතු සහ වැල භාවිතා කෙරේ.
- වණ ශෝධනය කිරීමේ සහ රුධිරය පිරිසිදු කිරීමේ සුවිශේෂී ගුණයක් මෙහි අන්තර්ගත වේ.
දේශීය වෛද්ය භාවිතයන්
දේශීය හෙළ වෙදකම තුළ මේහ රෝග (විෂමේහ, මධූමේහ, ශර්කරාමේහ) සඳහා කොතලහිඹුටු බහුලව භාවිතා වේ.
- දියවැඩියා පාලනය: කොතලහිඹුටු පමණක් තම්බා පානය කිරීමෙන් හෝ මධුමේහ තත්ත්වයේදී කොතලහිඹුටු කලං 12 කෂාය භාවිතා කිරීමෙන් රෝගය පාලනය කරගත හැක.
- බාහිර ප්රතිකාර: වණ චිකිත්සාවේදී මුලේ පොතු යොදාගෙන පත්තු සහ මැල්ලුම් සාදනු ලබයි.
කොතලහිඹුටු මුල් වැඩි ප්රමාණයක් දිනපතා තම්බා පානය කිරීමෙන් රුධිරයේ සීනි මට්ටම අසාමාන්ය ලෙස පහත වැටිය හැක. මේ හේතුවෙන් ක්ලාන්තය, ඇස් නිලංකාර වීම වැනි තත්ත්වයන් මෙන්ම ඇතැම් විට මරණය පවා සිදුවිය හැකි බවට අනතුරු අඟවා ඇත. එබැවින් දියවැඩියාව සඳහා ප්රතිකාර ලෙස මෙය භාවිතා කරන්නේ නම්, රුධිරයේ සීනි මට්ටම පිළිබඳව නිරන්තර අවධානයෙන් පසුවීම අතිශයින් වැදගත් වේ.